دیرگچین؛ وقتی فریاد اعتراض در صحن مجلس پیچید
ماجرای دیرگچین از آنجا اهمیت پیدا کرد که انتشار تصاویر اجرای یک خواننده زن در این بنای تاریخی، واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشت. پس از آن، کاروانسرای دیرگچین پلمب شد و وزیر وقت میراث فرهنگی از برکناری دو مدیر مرتبط با پرونده و ارجاع مدیر مجموعه به دستگاه قضایی خبر داد. همچنین درباره افراد حاضر در اجرای برنامه نیز پرونده قضایی تشکیل شد؛ موضوعی که البته تشکیل پرونده به‌هیچ‌وجه به معنای اثبات جرم یا محکومیت افراد نیست.
در آن مقطع، منان رئیسی، نماینده قم، با موضعی صریح نسبت به اتفاق رخ‌داده واکنش نشان داد و موضوع را از تریبون مجلس دنبال کرد.
همین موضع‌گیری باعث شد افکار عمومی این انتظار را داشته باشد که نماینده قم در پرونده‌های مشابه نیز با همان حساسیت ورود کند؛ نه برای محکوم کردن اشخاص، بلکه برای مطالبه شفافیت و اجرای قانون.
کهکشان غدیر؛ چرا خبری از همان حساسیت نیست؟
اکنون پرسش اصلی ثروت ایرانی متوجه یک شخص یا جریان خاص نیست؛ پرسش درباره یک معیار نظارتی است.
در خصوص برنامه برگزارشده در مجتمع گردشگری کهکشان غدیر نیز تصاویر و ویدئوهایی در فضای عمومی منتشر شده و درباره نحوه برگزاری این برنامه، رعایت ضوابط و مسئولیت دستگاه‌های متولی، پرسش‌هایی مطرح شده است.
از سوی دیگر، بر اساس اطلاعات و گزارش‌های مطرح‌شده، موضوع به تشکیل پرونده قضایی برای مجموعه و برخی عوامل یا برگزارکنندگان نیز کشیده شده است. تأکید می‌شود که تشکیل پرونده یا طرح شکایت، به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف یا جرم نیست و تعیین مسئولیت افراد صرفاً در صلاحیت مراجع قانونی است.
اما همین موضوع یک سؤال جدی را پیش روی مسئولان قرار می‌دهد:
اگر در پرونده‌ای مانند دیرگچین، نماینده قم به‌درستی مطالبه‌گر اجرای قانون شد، چرا در ماجرای کهکشان غدیر نیز همین مطالبه‌گری درباره نحوه صدور مجوزها، نظارت دستگاه‌های متولی و مسئولیت مدیران دیده نشد؟
آیا حواشی قضایی اخیر بر مطالبه‌گری سایه انداخته است؟
ثروت ایرانی قصد ندارد از سکوت احتمالی یک نماینده، انگیزه یا علت قطعی استخراج کند؛ چرا که چنین ادعایی بدون سند، فاقد وجاهت حرفه‌ای است.
اما سکوت، زمانی که موضوع به یکی از مطالبات اجتماعی تبدیل شده باشد، خود می‌تواند منشأ سؤال باشد.
آیا منان رئیسی درخصوص حواشی مجتمع گردشگری کهکشان غدیر گزارشی از دستگاه‌های مسئول دریافت کرده است؟
آیا تصاویر و فیلم‌های منتشرشده را بررسی کرده است؟
آیا درباره مجوز برگزاری برنامه، مسئولیت دستگاه‌های نظارتی و عملکرد مدیریت میراث فرهنگی قم از مسئولان توضیح خواسته است؟
اگر پاسخ مثبت است، نتیجه این پیگیری چه بوده و چرا به اطلاع مردم قم نرسیده است؟
و اگر پیگیری انجام نشده، دلیل آن چیست؟
اینها پرسش‌هایی است که پاسخ رسمی به آنها می‌تواند بسیاری از ابهامات را برطرف کند.
قم؛ استانی که مدیر برای کشور تربیت می‌کند، چرا درباره انتخاب مدیر خود باید توضیح بخواهد؟
بحث دیگر، فراتر از یک برنامه یا یک پرونده خاص است و به شیوه مدیریت میراث فرهنگی قم بازمی‌گردد.
قم تنها یک استان اداری معمولی نیست؛ شهری با جایگاه ویژه مذهبی، تاریخی و فرهنگی است که تصمیم‌گیری درباره میراث فرهنگی و اماکن تاریخی آن، نیازمند شناخت دقیق از اقتضائات اجتماعی و فرهنگی منطقه است.
حتی مدیرکل فعلی غیر بومی میراث فرهنگی قم نیز در اظهارات اخیر خود بر جایگاه ویژه قم و ظرفیت‌های هویتی، فرهنگی و تاریخی این شهر تأکید کرده است.
از همین منظر، یک پرسش اساسی مطرح می‌شود:
قم با این همه نیروی متخصص و مدیران باتجربه، بر چه مبنایی باید برای مدیریت حوزه‌ای به این حساسیت، سراغ گزینه‌ای خارج از ظرفیت مدیریتی استان برود؟
تأکید می‌کنیم که غیربومی بودن یک مدیر به‌خودی‌خود نه تخلف است و نه دلیل ناتوانی او بلکه مسئله، شفافیت در معیار انتخاب است.
استاندار قم و وزیر میراث فرهنگی باید توضیح دهند که در انتخاب مدیر فعلی، چه شاخص‌هایی مورد توجه قرار گرفته و ظرفیت نیروهای متخصص و مدیران بومی استان چگونه بررسی شده است؟
اگر گزینه‌های بومی واجد شرایط وجود داشته‌اند، چرا انتخاب نشده‌اند؟
و اگر وجود نداشته‌اند، معیارهای تخصصی انتخاب مدیر فعلی چه بوده است؟
نام‌های بومی؛ آیا ظرفیت کارشناسی قم واقعاً بررسی شده است؟
در فضای کارشناسی استان، نام‌هایی از نیروهای متخصص و تحصیل‌کرده در حوزه‌های مرتبط با میراث فرهنگی و مدیریت فرهنگی مطرح است؛ از جمله نام‌هایی مانند دکتر حیدرآبادی و آقایان بهشتی، کاووسی، سعادت طلب، فاطمی، میلانی و سایر فعالین این اداره کل که درباره سوابق و توانمندی آنان نیز سخن گفته می‌شود.
البته ثروت ایرانی بدون بررسی اسناد رسمی، قصد تأیید یا رد صلاحیت هیچ فردی را ندارد.
اما سؤال ما از استاندار قم و وزیر میراث فرهنگی روشن است:
آیا ظرفیت نیروهای متخصص و مدیران بومی قم پیش از انتخاب مدیر فعلی به‌طور جدی بررسی شده است؟
اگر پاسخ مثبت است، شاخص‌های این بررسی چه بوده است؟
و اگر پاسخ منفی است، چرا استانی مانند قم نباید از ظرفیت مدیران و کارشناسان خودش استفاده کند؟
این مطالبه، مطالبه‌ای علیه یک فرد نیست؛ مطالبه‌ای درباره شایسته‌سالاری و شفافیت در انتصابات است.
مدیر فعلی میراث فرهنگی؛ پرسش درباره ضوابط، نه قضاوت درباره اشخاص
در این گزارش، ثروت ایرانی نه قصد صدور حکم درباره مدیر فعلی میراث فرهنگی قم را دارد و نه می‌تواند بر اساس تصاویر یا ادعاهای منتشرشده، تخلفی را قطعی اعلام کند.
اتفاقاً مطالبه ما از دستگاه‌های مسئول این است که اگر عملکرد مدیریت فعلی مطابق قانون و ضوابط بوده است، مستندات آن را برای افکار عمومی تشریح کنند.
مجوزهای صادرشده، فرآیند نظارت، مسئولیت دستگاه‌های متولی و نحوه برخورد با تخلفات احتمالی باید شفاف باشد چون شفافیت، بهترین پاسخ به شایعه است.
پنج پرسش روشن از منان رئیسی
اکنون ثروت ایرانی پنج پرسش مشخص از نماینده مردم قم در مجلس دارد:
یک؛ آیا درباره حواشی برنامه مجامع گردشگری کهکشان غدیر و تصاویر منتشرشده از آن، گزارشی از دستگاه‌های مسئول دریافت کرده‌اید؟
دو؛ آیا درباره مجوزها و نحوه نظارت بر این برنامه از مسئولان مربوطه توضیح خواسته‌اید؟
سه؛ اگر پرونده‌ای در دستگاه قضایی تشکیل شده، آیا در چارچوب وظایف نمایندگی، روند موضوع و پاسخ دستگاه‌های اجرایی را پیگیری کرده‌اید؟
چهار؛ اگر پیگیری انجام شده، نتیجه آن چه بوده و چرا افکار عمومی قم از آن مطلع نشده است؟
پنج؛ آیا همان معیار و حساسیتی که در ماجرای دیرگچین وجود داشت، درباره سایر پرونده‌های مشابه نیز اعمال می‌شود؟
پاسخ به همین پنج پرسش می‌تواند بخش مهمی از ابهامات ایجادشده را برطرف کند.
مطالبه ثروت ایرانی؛ شفافیت برای همه، نه فقط برخی پرونده‌ها
نماینده مجلس وظیفه دارد بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی نظارت کند و مطالبه‌گری او زمانی بیشترین اثر را دارد که مردم احساس کنند این مطالبه‌گری، فارغ از افراد و جناح‌ها و صرفاً بر اساس قانون و منافع عمومی انجام می‌شود.
اگر در دیرگچین، مطالبه اجرای قانون ضرورت داشت، در کهکشان غدیر نیز باید همین معیار حاکم باشد.
اگر انتخاب مدیران بومی و غیربومی هر دو می‌تواند بر اساس شایستگی انجام شود، باید معیار انتخاب برای مردم روشن باشد.
و اگر درباره عملکرد مدیریت میراث فرهنگی قم ابهامی مطرح است، بهترین راه، پاسخ مستند است؛ نه سکوت.
ثروت ایرانی آماده است پاسخ منان رئیسی، استاندار قم، وزیر میراث فرهنگی، اداره‌کل میراث فرهنگی استان قم و سایر دستگاه‌های مرتبط را بدون کم‌وکاست منتشر کند.
مسئله این گزارش یک شخص نیست؛ مسئله، یک معیار است:
چرا وقتی قم دارای ظرفیت‌های مدیریتی و کارشناسی فراوان است، درباره نحوه انتخاب مدیر حوزه حساس میراث فرهنگی باید توضیح داده شود؟
و چرا وقتی درباره عملکرد این مدیریت، تصاویر، گزارش‌ها و حتی موضوع تشکیل پرونده قضایی مطرح می‌شود، افکار عمومی همچنان منتظر شنیدن توضیح روشن مسئولان است؟
در این نقطه، سکوت دیگر پاسخ نیست؛ سکوت، خود به یک پرسش تبدیل می‌شود.
